Astygmatyzm – przyczyny, objawy i leczenie. Jakie okulary dobrać?

Osoba z astygmatyzmem może widzieć obraz jako rozmazany, zamglony, rozciągnięty lub zniekształcony. Linie proste mogą wydawać się mniej ostre, litery mogą się zlewać, a kontury przedmiotów mogą wyglądać na rozciągnięte.

Problem może dotyczyć zarówno widzenia z bliska, np. podczas czytania lub pracy przy komputerze, jak i widzenia z daleka, np. przy rozpoznawaniu znaków drogowych czy oglądaniu prezentacji na ekranie w sali konferencyjnej.

Światła — szczególnie po zmroku — mogą tworzyć smugi, odblaski lub aureole. Dlatego niektóre osoby z astygmatyzmem odczuwają większy dyskomfort podczas prowadzenia samochodu nocą albo patrzenia na jasne punkty świetlne w ciemności.

Jeśli takie sytuacje zdarzają się często, warto wykonać badanie wzroku.

Najczęstsze objawy astygmatyzmu to rozmazane lub zniekształcone widzenie z bliska i z daleka, mrużenie oczu, bóle głowy, zmęczenie oczu oraz trudności z czytaniem. U części osób objawy nasilają się wieczorem lub podczas prowadzenia samochodu nocą, gdy światła mogą wyglądać jak smugi, aureole lub odblaski.

Zaburzenia widzenia

Do najczęstszych zaburzeń widzenia związanych z astygmatyzmem należą:

• rozmazany obraz,
• zniekształcone kontury,
• zamglone widzenie,
• trudności z widzeniem z bliska i z daleka.

Dolegliwości oczu

Astygmatyzm może powodować również:

• zmęczenie oczu,
• pieczenie,
• uczucie napięcia,
• ogólny dyskomfort,
• zwiększoną wrażliwość na światło.

Objawy ogólne i funkcjonalne

Niektóre objawy nie dotyczą bezpośrednio samego widzenia, ale wpływają na codzienne funkcjonowanie:

• bóle głowy,
• zawroty głowy,
• mrużenie oczu,
• trudności z koncentracją podczas czytania lub pracy przy komputerze.

Pełna lista objawów astygmatyzmu

Jeśli cierpisz na astygmatyzm, możesz doświadczać następujących objawów:

• zmęczenie oczu,
• nieostre i rozmyte widzenie,
• zniekształcone lub zamglone widzenie,
• bóle głowy,
• mrużenie oczu, aby widzieć wyraźniej,
• ogólny dyskomfort oczu i zwiększona wrażliwość na światło,
• mylenie liter i cyfr o podobnych kształtach,
• zawroty głowy,
• trudności z widzeniem w nocy,
• odblaski lub aureole wokół świateł,
• problemy z czytaniem drobnego tekstu,
• szybsze zmęczenie oczu podczas pracy przy komputerze.

Kiedy warto wykonać badanie wzroku?

Charakterystyczne jest to, że widzenie bywa niewyraźne na różne odległości, nie tylko z bliska albo tylko z daleka. Jeśli takie dolegliwości pojawiają się regularnie, warto umówić się na badanie wzroku u optometrysty lub okulisty.

Astygmatyzm może pogarszać widzenie w nocy, ponieważ przy słabym oświetleniu źrenica się rozszerza, a nieregularne załamywanie światła staje się bardziej odczuwalne. Osoby z astygmatyzmem często zauważają rozmyte światła samochodów, smugi, odblaski lub aureole wokół lamp. Może to utrudniać prowadzenie samochodu nocą i zwiększać zmęczenie oczu.

Dobrze dobrane okulary na astygmatyzm lub soczewki kontaktowe mogą poprawić ostrość widzenia również po zmroku. Jeśli mimo korekcji widzenie nocą jest wyraźnie pogorszone, warto skonsultować to ze specjalistą, ponieważ podobne objawy mogą mieć także inne przyczyny.

Astygmatyzm – przyczyny: skąd bierze się ta wada wzroku?

Astygmatyzm jest wynikiem zniekształcenia bądź nieregularnej krzywizny rogówki lub soczewki. Może być też skutkiem niektórych chorób lub urazów rogówki albo soczewki.

Najczęstsze przyczyny astygmatyzmu

Do najczęstszych przyczyn astygmatyzmu należą:

• nieregularna krzywizna rogówki, czyli najczęstsza postać astygmatyzmu,
• nieprawidłowy kształt soczewki oka,
• uwarunkowania wrodzone lub rodzinne,
• urazy oka lub blizny rogówki,
• operacje okulistyczne,
• choroby rogówki, np. stożek rogówki.

Astygmatyzm wrodzony i nabyty

Przyczyny astygmatyzmu mogą być wrodzone lub nabyte. U części osób wada wynika z naturalnej budowy oka i może występować rodzinnie. Astygmatyzm może też rozwinąć się z czasem, pojawić się po urazie oka, po operacji okulistycznej lub w przebiegu chorób rogówki.

Jak astygmatyzm wpływa na widzenie?

W zdrowym oku krzywizna rogówki jest regularna, a jej zdolność skupiająca jest taka sama we wszystkich południkach. W przypadku oka z astygmatyzmem światło jest załamywane z różną mocą w różnych południkach. Postrzegany obraz może wydawać się nieostry w określonej płaszczyźnie.

Kiedy pogłębiający się astygmatyzm wymaga diagnostyki?

Szczególnej diagnostyki wymaga sytuacja, w której astygmatyzm szybko się pogłębia albo pojawia się coraz większe zniekształcenie widzenia. Może to być związane m.in. ze stożkiem rogówki, czyli chorobą, w której rogówka staje się cieńsza i przybiera nieregularny kształt.

Czy praca przy komputerze powoduje astygmatyzm?

Praca przy komputerze, czytanie lub korzystanie z telefonu nie są uznawane za typową bezpośrednią przyczynę astygmatyzmu, choć mogą nasilać odczuwanie objawów, takich jak zmęczenie oczu, bóle głowy czy mrużenie oczu.

Rodzaje astygmatyzmu: regularny, nieregularny, krótkowzroczny i nadwzroczny

Astygmatyzm można opisywać na kilka sposobów — m.in. ze względu na regularność krzywizny rogówki, miejsce powstania wady oraz na to, czy wada współwystępuje z krótkowzrocznością lub nadwzrocznością.

Rodzaje astygmatyzmu

Rodzaje astygmatyzmu można podzielić według kilku kryteriów:

• Astygmatyzm krótkowzroczny – ogniska światła powstają przed siatkówką.
• Astygmatyzm nadwzroczny – ogniska światła powstają za siatkówką.
• Astygmatyzm mieszany – jedno ognisko znajduje się przed, a drugie za siatkówką.
• Astygmatyzm regularny – krzywizna rogówki jest nieregularna, ale przewidywalna i zwykle możliwa do korekcji okularami lub soczewkami torycznymi.
• Astygmatyzm nieregularny – krzywizna rogówki jest nierówna i trudniejsza do skorygowania standardowymi okularami.
• Astygmatyzm rogówkowy – wada wynika przede wszystkim z nieregularnej krzywizny rogówki.
• Astygmatyzm soczewkowy – wada jest związana z kształtem lub ustawieniem soczewki oka.

Astygmatyzm regularny

Astygmatyzm regularny to najczęstsza forma tej wady. Występuje wtedy, gdy rogówka ma większą krzywiznę w jednym przekroju niż w drugim, ale układ krzywizn jest uporządkowany. Taki astygmatyzm zwykle można skutecznie korygować okularami ze szkłami cylindrycznymi lub miękkimi soczewkami torycznymi.

Astygmatyzm nieregularny

Astygmatyzm nieregularny pojawia się wtedy, gdy krzywizna rogówki jest nierówna i trudniejsza do przewidzenia. Może być skutkiem urazu, blizn rogówki, uszkodzenia rogówki lub stożka rogówki. W takim przypadku okulary nie zawsze zapewniają idealną ostrość widzenia, dlatego czasem potrzebne są specjalistyczne soczewki kontaktowe, np. gazoprzepuszczalne lub hybrydowe.

Astygmatyzm krótkowzroczny

Astygmatyzm może być powiązany z krótkowzrocznością.

• astygmatyzm krótkowzroczny – tak jak w przypadku krótkowzroczności, światło, które dociera do oka, ulega załamaniu przed, a nie na siatkówce. Promień światła skupia się w różnych punktach przed siatkówką. Osoba z taką wadą może widzieć niewyraźnie zwłaszcza z daleka, a obraz może być dodatkowo rozciągnięty lub zniekształcony. Korekcja może wymagać połączenia mocy minusowej oraz cylindra.

Astygmatyzm nadwzroczny

• astygmatyzm nadwzroczny – różne punkty, w których skupiają się promienie świetlne, znajdują się za siatkówką, czego wynikiem jest niewyraźny lub zniekształcony obraz. Może powodować niewyraźne widzenie z bliska, zmęczenie oczu i bóle głowy. Korekcja może wymagać połączenia mocy plusowej oraz cylindra.

Astygmatyzm mieszany

• astygmatyzm mieszany – jeśli światło skupia się w jednej płaszczyźnie przed, a w drugiej za siatkówką, mówimy o astygmatyzmie mieszanym.

Astygmatyzm diagnozuje się podczas badania wzroku. Specjalista ocenia ostrość widzenia, refrakcję oka oraz, w razie potrzeby, krzywiznę rogówki. Badanie astygmatyzmu jest zwykle bezbolesne i pozwala określić stopień wady oraz dobrać odpowiednią metodę korekcji. Jeśli masz wątpliwości co do jakości widzenia, nie warto odkładać wizyty.

Jakie badania wykonuje się przy podejrzeniu astygmatyzmu?

Badanie astygmatyzmu obejmuje zwykle:

• pomiar ostrości wzroku,
• komputerowe badanie refrakcji,
• dobór korekcji próbnej,
• ocenę krzywizny rogówki.

W razie podejrzenia nieregularnego astygmatyzmu specjalista może zlecić keratometrię lub topografię rogówki. U dzieci badanie może być wykonane po podaniu kropli rozszerzających źrenice, aby dokładniej ocenić wadę wzroku.

Metody diagnostyczne stosowane przy astygmatyzmie

W diagnostyce mogą być wykorzystywane m.in. komputerowe badanie wzroku, badanie ostrości widzenia, dobór soczewek próbnych, a w wybranych sytuacjach także keratometria lub topografia rogówki. Przy podejrzeniu nieregularnego astygmatyzmu lub stożka rogówki dokładna ocena kształtu rogówki jest szczególnie ważna.

Czy test online wykryje astygmatyzm?

Testy online mogą jedynie zasugerować, że warto skontrolować wzrok, ale nie zastępują badania u optometrysty lub okulisty. Nie należy samodzielnie dobierać okularów ani soczewek kontaktowych bez profesjonalnej oceny.

Astygmatyzm – leczenie i sposoby korekcji: okulary, soczewki kontaktowe, laser

Istnieje wiele sposobów korygowania astygmatyzmu, m.in. okulary, soczewki kontaktowe czy chirurgia refrakcyjna.

Jeśli cierpisz na astygmatyzm lub wydaje Ci się, że możesz go mieć, pierwszy krok to badanie oczu. Twój optometrysta bądź okulista postawi prawidłową diagnozę po wykonaniu wszystkich niezbędnych testów.

Jak dobrać metodę korekcji astygmatyzmu?

Dobór metody zależy od rodzaju i stopnia astygmatyzmu, wieku pacjenta, stylu życia, stanu rogówki oraz tego, czy astygmatyzm występuje samodzielnie, czy razem z krótkowzrocznością lub nadwzrocznością. Okulista lub optometrysta określa stopień wady i dobiera korekcję najlepiej dopasowaną do potrzeb pacjenta.

Jakie są metody korekcji astygmatyzmu?

Astygmatyzm można korygować kilkoma metodami:

• Okulary ze szkłami cylindrycznymi — najprostsza i najczęstsza metoda korekcji.
• Soczewki toryczne — dobre rozwiązanie dla osób aktywnych lub tych, które nie chcą nosić okularów.
• Ortokorekcja — specjalne twarde soczewki noszone nocą, stosowane u wybranych pacjentów.
• Laserowa korekcja wzroku — metoda zabiegowa dla osób spełniających kryteria kwalifikacji.
• Chirurgia refrakcyjna lub soczewki toryczne wewnątrzgałkowe — rozwiązanie w wybranych przypadkach medycznych.

Okulary ze szkłami cylindrycznymi

Okulary ze szkłami cylindrycznymi są najczęściej stosowaną metodą korekcji astygmatyzmu. Pozwalają skorygować nierównomierne załamywanie światła i poprawić ostrość widzenia zarówno z bliska, jak i z daleka.

Soczewki toryczne

Soczewki toryczne zostały zaprojektowane specjalnie z myślą o osobach z astygmatyzmem. Mogą zapewniać szerokie pole widzenia i większą swobodę podczas aktywności fizycznej.

Ortokorekcja

Ortokorekcja polega na stosowaniu specjalnych twardych soczewek kontaktowych zakładanych na noc. Metoda ta jest przeznaczona dla wybranych pacjentów i wymaga regularnych kontroli specjalistycznych.

Laserowa korekcja wzroku

Laserowa korekcja wzroku może być rozważana u osób spełniających określone kryteria kwalifikacji. Zabieg ma na celu zmianę kształtu rogówki, aby poprawić sposób skupiania światła w oku.

Chirurgia refrakcyjna i soczewki wewnątrzgałkowe

W wybranych przypadkach medycznych możliwe jest zastosowanie chirurgii refrakcyjnej lub wszczepienie soczewek torycznych wewnątrzgałkowych. O wyborze tej metody decyduje specjalista po szczegółowej ocenie stanu oczu.

Od czego zacząć?

Niezależnie od wybranej metody korekcji, podstawą jest dokładne badanie wzroku. To ono pozwala określić rodzaj i stopień astygmatyzmu oraz wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Wiele osób wybiera okulary jako sposób korekcji astygmatyzmu, który pomoże im poprawić wzrok. W zależności od rodzaju astygmatyzmu przepisane okulary będą posiadać dodatnie lub ujemne dioptrie. Dioptrie to jednostki używane do mierzenia refrakcji, czyli zdolności skupiającej układu optycznego. Jeśli zostanie ona całkowicie skorygowana, promienie świetlne będą skupiać się na siatkówce, czego wynikiem będzie wyraźniejsze widzenie.

Jak działają szkła cylindryczne?

Okulary na astygmatyzm mają szkła cylindryczne, które korygują różną moc załamywania światła w różnych południkach oka. Na recepcie parametr „CYL” oznacza moc cylindra, a „AX” lub „oś” określa ustawienie cylindra w stopniach. Dobrze dobrane okulary poprawiają ostrość widzenia, zmniejszają mrużenie oczu, bóle głowy i zmęczenie wzroku.

Jak odczytać receptę na okulary przy astygmatyzmie?

Okulary dla astygmatyka dobiera się na podstawie badania refrakcji. Recepta może zawierać moc sferyczną, cylinder oraz oś cylindra. Cylinder koryguje astygmatyzm, a moc sferyczna może dodatkowo korygować krótkowzroczność lub nadwzroczność.

Ich zadaniem jest takie skierowanie promieni świetlnych, aby obraz skupiał się prawidłowo na siatkówce.

Pierwsze okulary na astygmatyzm – czego się spodziewać?

Pierwsze okulary na astygmatyzm mogą początkowo powodować wrażenie krzywego obrazu, zmiany perspektywy, inną percepcję odległości lub lekki dyskomfort. Zwykle jest to okres adaptacji do szkieł cylindrycznych i trwa od kilku dni do około dwóch tygodni. Jeśli dyskomfort, bóle głowy lub zaburzenia widzenia nie mijają, należy ponownie skonsultować dobór okularów ze specjalistą.

Przy dużym lub nieregularnym astygmatyzmie okulary nie zawsze zapewniają idealny obraz. W takich przypadkach specjalista może zaproponować soczewki kontaktowe lub inną metodę korekcji.

Soczewki kontaktowe przy astygmatyzmie – czym są soczewki toryczne?

Innym sposobem korekcji astygmatyzmu są soczewki kontaktowe. Na rynku są dostępne ich różne rodzaje. W oparciu o zalecenia, zdrowie oczu, styl życia i potrzeby, optometrysta doradzi produkt, który będzie najbardziej dopasowany do Ciebie, jak np. soczewki jednodniowe lub wielokrotnego użytku.

Soczewki wielokrotnego użytku mogą być noszone przez dwa tygodnie lub miesiąc, w zależności od rodzaju, ale wymagają codziennej pielęgnacji. Soczewki jednorazowe / jednodniowe mogą być użyte tylko raz. W zależności od wieku, poziomu dojrzałości i odpowiedzialności, soczewki kontaktowe mogą być noszone także przez dzieci.

Jak działają soczewki toryczne?

Przy astygmatyzmie najczęściej stosuje się soczewki toryczne. Mają one dwie różne krzywizny i są zaprojektowane tak, aby korygować nierównomierne załamywanie światła. Soczewki toryczne mogą jednocześnie korygować astygmatyzm oraz krótkowzroczność albo nadwzroczność.

Dlaczego prawidłowe dopasowanie soczewki jest tak ważne?

Bardzo ważne jest stabilne ułożenie soczewki na oku. Jeśli soczewka obraca się lub źle przylega do gałki ocznej, widzenie może być niewyraźne. Dlatego soczewki kontaktowe na astygmatyzm powinny być dobierane przez specjalistę po badaniu wzroku i ocenie dopasowania.

Jakie soczewki stosuje się przy astygmatyzmie?

W zależności od rodzaju wady można stosować miękkie soczewki toryczne, a przy bardziej złożonych przypadkach także soczewki gazoprzepuszczalne, hybrydowe lub inne specjalistyczne soczewki kontaktowe.

W salonie optycznym specjalista może pomóc dobrać soczewki toryczne dopasowane do trybu życia, np. jednodniowe lub wielokrotnego użytku, oraz nauczyć prawidłowego zakładania, zdejmowania i pielęgnacji soczewek.

Ortokorekcja

Ortokorekcja to alternatywna opcja dla soczewek kontaktowych, służąca do korekcji głównie krótkowzroczności, ale także niektórych postaci astygmatyzmu. W tym przypadku twarde soczewki kontaktowe będą dopasowane do oka w celu zmiany kształtu rogówki. Ten rodzaj soczewek zwykle jest zakładany na noc, co oznacza, że nie musisz nosić soczewek kontaktowych ani okularów w ciągu dnia. Aby uzyskać wiedzę, czy dana wada refrakcji kwalifikuje się do ortokorekcji, konieczna jest wizyta u specjalisty.

Kto może skorzystać z ortokorekcji?

Efekt ortokorekcji jest czasowy i utrzymuje się przy regularnym stosowaniu specjalnych soczewek zakładanych zwykle na noc. Nie każdy rodzaj astygmatyzmu kwalifikuje się do tej metody, dlatego konieczna jest dokładna kwalifikacja u specjalisty.

Astygmatyzm – leczenie laserowe

Zabiegi chirurgii refrakcyjnej są kolejnym sposobem korygowania astygmatyzmu. Jeżeli jest brana pod uwagę, najlepiej skonsultować się w ośrodku zajmującym się tą metodą korekcji, gdyż nie każda wada kwalifikuje się do korekcji zabiegowej.

Na czym polega laserowa korekcja astygmatyzmu?

Laserowa korekcja astygmatyzmu polega na precyzyjnym modelowaniu powierzchni rogówki tak, aby poprawić sposób skupiania światła na siatkówce. U odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów zabieg może zmniejszyć lub wyeliminować wadę, ale decyzję zawsze poprzedza szczegółowe badanie kwalifikacyjne.

Jakie metody laserowej korekcji wzroku są stosowane?

Do metod laserowej korekcji wzroku stosowanych przy astygmatyzmie należą m.in. FemtoLASIK, PRK, LASEK oraz metody lentikulowe, takie jak SmartSight lub SMILE. Dobór techniki zależy od stopnia wady, grubości rogówki, jej kształtu, stabilności wady i ogólnego stanu oczu.

Kto nie kwalifikuje się do zabiegu?

Nie każdy pacjent kwalifikuje się do laserowej korekcji wzroku. Przeciwwskazaniem może być m.in. bardzo cienka rogówka, niestabilna wada, niekontrolowana jaskra, niektóre choroby autoimmunologiczne lub inne choroby oczu. Po zabiegu mogą przejściowo wystąpić suchość oczu, światłowstręt, wahania ostrości widzenia lub efekt halo wokół świateł.

Ważne, aby przed podjęciem decyzji o sposobie korekcji skonsultować się z optometrystą lub okulistą, który wybierze formę korekcji najlepiej dopasowaną do potrzeb i stanu zdrowia pacjenta.

Co będzie najlepsze w Twojej sytuacji?

Wybór metody korekcji astygmatyzmu zależy od kilku czynników, m.in. stylu życia, rodzaju pracy, stopnia wady oraz indywidualnych preferencji.

Pracujesz dużo przy komputerze?

Okulary mogą zapewnić stabilne i komfortowe widzenie przez cały dzień, szczególnie jeśli często odczuwasz zmęczenie oczu. W takiej sytuacji warto sprawdzić wzrok i dobrać odpowiednią korekcję do pracy biurowej.

Jesteś aktywny/a fizycznie lub nie lubisz okularów?

Soczewki toryczne mogą być wygodnym rozwiązaniem na co dzień i podczas aktywności. Najlepiej skonsultować się ze specjalistą, który dobierze odpowiedni typ soczewek.

Zależy Ci na trwałym rozwiązaniu?

W wybranych przypadkach możliwa jest laserowa korekcja wzroku. Warto wykonać badanie kwalifikacyjne, aby sprawdzić, czy jest to opcja dla Ciebie.

Masz nieregularny astygmatyzm lub trudności z doborem korekcji?

Może być potrzebne bardziej indywidualne podejście, np. specjalistyczne soczewki kontaktowe. W takiej sytuacji najlepiej zgłosić się do doświadczonego optometrysty.

Niezależnie od wybranej metody, kluczowe jest dokładne badanie wzroku i indywidualne dopasowanie korekcji. Jeśli nie masz pewności, co będzie najlepsze w Twoim przypadku, warto umówić się na konsultację i omówić dostępne opcje.

Czy astygmatyzm można całkowicie wyleczyć?

Okulary i soczewki kontaktowe nie usuwają przyczyny astygmatyzmu, ale skutecznie korygują sposób widzenia. Laserowa korekcja wzroku lub leczenie operacyjne mogą w wybranych przypadkach trwale zmniejszyć wadę, jednak efekt zależy od rodzaju astygmatyzmu, stopnia wady, budowy oka i kwalifikacji medycznej.

Niewielki astygmatyzm nie zawsze wymaga stałej korekcji, jeśli nie powoduje dolegliwości. Większa wada, bóle głowy, zmęczenie oczu, problemy z czytaniem lub trudności z widzeniem nocą są wskazaniem do badania wzroku.

Kiedy zgłosić się do okulisty lub optometrysty?

Na badanie wzroku warto umówić się, jeśli regularnie pojawia się rozmazany obraz, mrużenie oczu, bóle głowy, zmęczenie oczu, trudności z czytaniem, szczególnie dłuższych tekstów na ekranie lub drobnego druku, pogorszenie widzenia po zmroku lub odblaski wokół świateł. Konsultacja jest szczególnie ważna, jeśli objawy szybko się nasilają, pojawiło się nagłe pogorszenie widzenia, ból oka, zaczerwienienie albo światłowstręt.

Co może zrobić specjalista?

Specjalista może potwierdzić astygmatyzm, określić stopień wady i dobrać odpowiednią korekcję, okulary, soczewki kontaktowe lub skierować na dalszą diagnostykę, jeśli podejrzewa nieregularny astygmatyzm albo chorobę rogówki.